6:38 sáng - Thứ Bảy Tháng Mười Hai 14, 2019

Tiến tới bảo hiểm y tế toàn dân: Thách thức còn lớn

Người dân được hưởng lợi nhiều từ BHYT

(VEN) – Ngày 1/1/2014 là thời điểm tất cả người dân đều có trách nhiệm tham gia Bảo hiểm y tế (BHYT). Theo Bộ trưởng Bộ Y tế Nguyễn Thị Kim Tiến, việc thực hiện BHYT toàn dân là một việc làm có ý nghĩa nhân văn cao cả. Nó là khát vọng thể hiện tính ưu việt, công bằng, nhưng để thực hiện được thì còn không ít thách thức.

Giảm nhiêu khê, phiền hà

Mục tiêu cụ thể của Đề án “Thực hiện lộ trình tiến tới bảo hiểm y tế toàn dân giai đoạn 2012 – 2015 và 2020” để đến năm 2015 đạt tỷ lệ trên 75% dân số tham gia BHYT và đến năm 2020 có trên 90% dân số tham gia BHYT. Bên cạnh đó, cũng là để nâng cao chất lượng khám chữa bệnh BHYT và tiến đến từng bước đổi mới cơ chế tài chính, phấn đấu đến năm 2015 giảm chi tiêu trực tiếp từ tiền túi của hộ gia đình xuống dưới 40%.

Tuy nhiên, các chuyên gia y tế cho rằng, với tỷ lệ 63,7% dân số tham gia BHYT tại thời điểm đến năm 2011 cho thấy thách thức để tiến tới BHYT toàn dân là rất lớn.

Theo Bộ trưởng Nguyễn Thị Kim Tiến, trong số những nguyên nhân chính gây trở ngại cho quá trình thực hiện BHYT toàn dân thì nổi cộm lên là vấn đề về phương thức thanh toán cũng như thủ tục khám chữa bệnh BHYT còn quá nhiều phiền hà; sự hợp tác giữa bảo hiểm với bệnh viện chưa chặt chẽ, có lúc còn mâu thuẫn, ảnh hưởng đến chất lượng dịch vụ, đến quyền lợi của bệnh nhân…

Chính vì vậy đã làm cho người dân không muốn tham gia BHYT, với nhiều người BHYT chỉ thực sự có giá trị khi bị mắc bệnh nặng hoặc phải vào điều trị nội trú; bên cạnh đó là công tác truyền thông, tuyên truyền thời gian qua chưa được thường xuyên và phương thức chưa phù hợp, chưa có chiều sâu đã dẫn tới việc tiếp cận với thông tin về chính sách BHYT còn rất hạn chế.

Trao đổi với chị Nguyễn Hoàng Anh, chủ tạp hóa buôn bán nhỏ ở thị xã Sơn Tây, Hà Nội, chị cho biết: rất nhiều tiểu thương như chị ở thị xã Sơn Tây đều chưa mua BHYT. Lý do không phải các chị không muốn mua cho mình và người thân mà  ngay ở thị xã thôi nhưng các chị cũng chưa biết mua bảo hiểm ở đâu, huống chi những người ở vùng xâu vùng xa. Ngoài ra, phương thức thanh toán, quyền lợi và thủ tục trong khám chữa bệnh như thế nào các chị đều không biết.

Chị Nguyễn Thị Dịu, quê ở Bắc Ninh cho hay, chị cũng chưa mua BHYT vì chị cũng không biết mua ở đâu? đóng góp như thế nào? Đặc biệt khi người bệnh mắc phải những bệnh hiểm nghèo thì có được thanh toán bảo hiểm không?…

Chính bởi nhiều lý do như vậy nên trong năm 2010 tỷ lệ người tham gia BHYT mới chỉ tăng thêm 1,8% so với 2009; năm 2011 tỷ lệ tham gia BHYT tăng thêm 3,7% so với 2010.
Để khắc phục những tồn tại nêu trên, Bộ trưởng Nguyễn Thị Kim Tiến cho rằng: Cần nâng cao chất lượng khám chữa bệnh đáp ứng sự hài lòng của người bệnh, tập trung đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin vào quản lý bệnh viện, quản lý BHYT, thực hiện Quy tắc ứng xử, cải cách thủ tục hành chính, từng bước giảm tình trạng quá tải, giảm thời gian chờ đợi của người bệnh, nhằm phục vụ tốt hơn nữa cho người bệnh BHYT.

Bên cạnh đó, Bộ cũng sẽ đề xuất ban hành nhiều cơ chế hỗ trợ, khuyến khích người dân tham gia BHYT. Trong đó, đáng chú ý với người cận nghèo thực hiện phương thức “mua trước, trả trước BHYT”, đề nghị  BHXH cấp thẻ BHYT theo mức đã được Thủ tướng quyết định tối thiểu là 70% mức đóng, số tiền còn lại cơ quan BHXH có trách nhiệm thu từ nguồn hỗ trợ và đối tượng tự đóng. Đối với đối tượng học sinh, sinh viên nâng mức hỗ trợ mức đóng lên tối thiểu 50% mức đóng BHYT. Còn đối với hộ gia đình nông, lâm, ngư và diêm nghiệp có mức sống trung bình nâng mức hỗ trợ đóng BHYT lên tối thiểu 50% mức đóng BHYT (hiện nay là 30%).

Mức đóng bảo hiểm: Bao nhiêu là vừa?

Về mức đóng BHYT thời gian tới, bà Tống Thị Song Hương, Vụ trưởng Vụ BHYT cho biết: Trong Đề án “Thực hiện lộ trình tiến tới bảo hiểm y tế toàn dân giai đoạn 2012 – 2015 và 2020” cũng đã đưa ra hai phương án cho mức đóng BHYT.

Phương án 1, với mức đóng giữ nguyên là 4,5% mức lương tối thiểu hiện hành và có tăng theo lộ trình lương tối thiểu của Bộ LĐTB&XH đã trình Chính phủ. Năm 2012, mức hỗ trợ cho người cận nghèo 70%, mức hỗ trợ cho học sinh, sinh viên là 30% và nông dân có mức sống trung bình là 30%. Từ năm 2013, mức hỗ trợ cho cận nghèo 70%, mức hỗ trợ cho học sinh, sinh viên là 50% và nông dân có mức sống trung bình là 30%. Theo phương án này, số tiền từ ngân sách nhà nước để đóng (toàn bộ mức đóng) và hỗ trợ một phần mức đóng cho các đối tượng dao động trong khoảng 37,3% – 41,4% tổng số thu BHYT. Bình quân mỗi năm ngân sách nhà nước đóng và hỗ trợ đóng phải tăng thêm khoảng 6.000 tỷ đồng, dự kiến là 107.529 tỷ đồng trong 4 năm từ 2012-2015.

Phương án 2, với mức tăng lên 5% và lương tối thiểu tăng theo lộ trình của Bộ LĐTB&XH đã trình Chính phủ. Từ năm 2013, mức đóng BHYT bằng 5% mức tiền lương, tiền công, lương hưu, trợ cấp BHXH hoặc mức lương tối thiểu, riêng học sinh, sinh viên và thân nhân người lao động đóng 3,3% mức lương tối thiểu. Năm 2012, mức hỗ trợ cho cận nghèo là 70%, mức hỗ trợ cho học sinh, sinh viên là 30% và nông dân có mức sống trung bình là 30%. Từ năm 2013, mức hỗ trợ cho người cận nghèo, học sinh, sinh viên là 70% và nông dân có mức sống trung bình là 50%. Theo phương án này, số tiền từ ngân sách nhà nước để đóng (toàn bộ mức đóng) và hỗ trợ một phần mức đóng cho các đối tượng dao động trong khoảng 39,4% – 43,2% trong số thu BHYT. Bình quân mỗi năm ngân sách nhà nước đóng và hỗ trợ đóng tăng thêm khoảng 8.000 tỷ đồng, dự kiến là 122.989 tỷ đồng trong 4 năm từ  2012-2015.

Hiện phương án 1 đang nhận được sự đồng tình của nhiều các chuyên gia hơn cả. Tuy nhiên, theo lãnh đạo Bộ Y tế, muốn Đề án này thực hiện được đúng lộ trình thì điều quan trọng là mỗi người dân cần được nâng cao được nhận thức, hiểu biết về quyền lợi khi tham gia bảo hiểm.

Thanh Tâm
Báo Đối ngoại Vietnam Economic News

Xem thêm trong: Tin bảo hiểm liên quan