4:00 sáng - Thứ Bảy Tháng Mười Một 18, 2017

Bảo hiểm tín dụng xuất khẩu: Nhà nước cần doanh nghiệp chưa vội

Nhà nước khuyến khích bảo hiểm tín dụng xuất khẩu nông, thủy sản

Ngày 5/11/2010, Thủ tướng Chính phủ ký quyết định 2011/QĐ-TT để triển khai thí điểm bảo hiểm tín dụng xuất khẩu (BHTDXK). Sau 1 năm thực hiện, ngày 21/12/2011, Bộ Tài chính đã tổ chức hội nghị đánh giá thí điểm mô hình này.

Nhà nước khuyến khích

Thực hiện chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ, Bộ Tài chính đã kết hợp với Bộ Công Thương triển khai thí điểm BHTDXK. Giai đoạn thí điểm trong 3 năm 2011- 2013 với mục tiêu bảo hiểm 3% tổng kim ngạch xuất khẩu, khoảng 3 tỷ USD.

Thực tiễn cho thấy, BHTDXK đóng vai trò quan trọng trong hoạt động xuất khẩu, góp phần thúc đẩy hoạt động thương mại và hạn chế rủi ro, giúp các DN xuất khẩu trong mọi trường nhà nhập khẩu mất khả năng thanh toán, đồng thời cũng tăng khả năng đi vay cho nhà xuất khẩu do ngân hàng có thể cấp hoặc mở rộng. Tuy nhiên, đây là loại hình mới, nên để triển khai BHTDXK ở Việt Nam, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Quyết định số 2011/QĐ-TTg ngày 5/11/2010 về việc thực hiện thí điểm BHTDXK. Theo đó, 23 mặt hàng thuộc 3 nhóm nông sản, thủy sản, công nghiệp nhự: thủy hải sản, gạo, cà phê, rau quả, cao su, hạt tiêu, hàng dệt may, giày dép, điện tử và linh kiện máy tính, sản phẩm gỗ, sản phẩm chất dẻo, dây điện và cáp điện… được khuyến khích tham gia bảo hiểm tín dụng xuất khẩu.

Các công ty bảo hiểm được lựa chọn triển khai thí điểm gồm 7 doanh nghiệp (DN) bảo hiểm là  Bảo Việt, Bảo Minh, PVI, Bảo Việt Tokyo Marine, QBE VN, Chartis Việt Nam, UIC sẽ được hỗ trợ bởi 20% phí bảo hiểm gốc của hợp đồng bảo hiểm tín dụng xuất khẩu.

Doanh nghiệp chưa mặn mà

Theo kết quả khảo sát từ 200 thương nhân xuất khẩu, có tới 68% DN gặp phải các rủi ro trong thanh toán. 100% DN xuất khẩu muốn tham gia BHTDXK, trong đó 78% muốn bảo hiểm rủi ro thương mại, 10% muốn bảo hiểm rủi ro chính trị và 12% muốn tham gia các hình thức rủi ro khác. Tuy nhiên, dù gặp nhiều rủi ro trong thanh toán và có nhu cầu tham gia BHTDXK nhưng cho tới nay chưa có DN trong nước nào tham giá mà mới chỉ có một số DN có yếu tố nước ngoài tại Việt Nam ký kết hợp đồng BHTDXK và số lượng hợp đồng cũng rất ít, với 14 hợp đồng BHTDXK, có tổng số tiền 77,55 triệu USD, chiếm chỉ 0,1% tổng kim ngạch xuất khẩu.

Nguyên nhân của tình trên là do DN xuất khẩu chưa có thói quen mua BHTDXK, thay vào đó họ rất quen với các biện pháp đảm bảo tài chính khác như mở thư tín dụng, điện chuyển tiền… Đồng thời, các DN xuất khẩu chưa nhận thức được lợi ích của việc tham gia BHTDXK mà lại quan niệm mua BHTDXK sẽ làm tăng chi phí, dẫn đến tăng giá thành sản phẩm XK làm giảm lợi thế cạnh tranh; hoặc thương nhân XK chủ quan vào khả năng đánh giá độ tin cậy của bạn hàng.

Còn về phía các DN bảo hiểm cũng không mặn mà gì với loại hình mới này. Tất cả 29 DN bảo hiểm phi nhân thọ ở Việt Nam đều được phép triển khai nhưng tới nay chỉ có 7 DN bảo hiểm đang trong giai đoạn khởi động. Bởi vì, khác với bảo hiểm thương mại truyền thống, BHTDXK lại phụ thuộc rất lớn vào bên thứ ba (nhà nhập khẩu) chứ không chỉ dựa vào người mua bảo hiểm (nhà xuất khẩu). Hơn nữa, theo nguyên tắc bảo hiểm là lấy số đông bù số ít, nhưng trong lúc còn ít DN xuất khẩu mua BHTDXK nên các DN bảo hiểm cũng chưa dám mạo hiểm. Ngoài ra còn có nguyên nhân, tuy BHTDXK liên quan chặt chẽ với ngân hàng nhưng các ngân hàng cũng chưa yêu cầu DN xuất khẩu phải có BHTDXK như một khoản bảo đảm tiền vay…

Nỗ lực triển khai

Với những khó khăn trên, để đạt mục tiêu đến năm 2013 BHTDXK đạt 0,3% tổng kim ngạch xuất khẩu (khoảng 3 tỷ USD) là rất khó khăn. Để triển khai thí điểm BHTDXK thành công, Bộ Tài chính cho biết sẽ triển khai một số giải pháp: Tận dụng hỗ trợ từ phía DN môi giới bảo hiểm, tổ chức chuyên triển khai BHTDXK, các DN bảo hiểm nước ngoài có kinh nghiệm về BHTDXK và DN tái bảo hiểm có thế mạnh nhận tái BHTDXK. Yêu cầu DN bảo hiểm phải đầu tư thành lập một bộ phận riêng biệt chuyên triển khai về BHTDXK để thẩm định, đánh giá rủi ro và nhận chuyển giao kỹ thuật từ các đối tác nước ngoài, từ đó dần dần có thể triển khai độc lập.

Trong giai đoạn đầu, để định hướng cho các thương nhân XK (người mua bảo hiểm) tham gia BHTDXK thì trước hết Bộ Tài chính sẽ phối hợp với các cơ quan ban ngành tổ chức đào tạo, tập huấn, tuyên truyền cho các thương nhân XK, đặc biệt là DN lớn, các tập đoàn kinh tế có kim ngạch  XK lớn.

Phát biểu tại hội nghị, Thứ trưởng Bộ Công Thương Nguyễn Thành Biên cho biết: Bộ Công Thương sẽ tuyền truyền để cho các DN lớn, tập đoàn kinh tế có giá trị xuất khẩu lớn tham gia BHTDXK, đồng thời chỉ đạo cho 56 thương vụ nước ngoài phối hợp với DN bảo hiểm cung cấp thông tin về nhà nhập khẩu, đồng thời tham gia đòi nợ cùng DN.

Thanh Hương- Vũ Điển
baocongthuong.com.vn

Xem thêm trong: Thị trường bảo hiểm